Bij eenzaamheid denken mensen vaak aan “niemand hebben”. Maar volgens Katie van Even Niet Alleen is dat lang niet altijd zo. Veel jongeren hebben vrienden, school of werk om zich heen, maar voelen zich alsnog alleen. Omdat ze niet écht zichzelf durven zijn. Of niet praten over wat hen bezighoudt.

En volgens Katie kan het door meerdere manieren ontstaan: “Verhuizing naar een andere stad, wisselingen van school, het spannend vinden om zelf toenadering te zoeken als mensen jou bijv. niet betrekken of door een periode waarin je weinig contact hebt gehad met mensen omdat je niet lekker in je vel zat.” 

En ook zonder moeilijke periodes kan het lastig zijn om contact te leggen. “Onze hele samenleving is er niet meer goed op ingericht om contacten te leggen na je schoolperiode, dit is niks om je voor te schamen,” vertelt Jeroen van Avondje Uit. 

Gelukkig kunnen jongeren wel op meerdere plekken terecht in Tilburg. We spraken er drie:

Katie van Even Niet Alleen (ENA)

Zien jullie bij ENA veel eenzaamheid onder jongeren?
Bij eenzaamheid wordt vaak gedacht aan jongeren die geen netwerk hebben. Echter, is dit bij ENA zeker niet altijd het geval. Natuurlijk zijn er jongeren die bij ENA komen om ook andere jongeren te leren kennen, echter is ENA is een plek waar jongeren steun ervaren en praten over wat er speelt in hen levens. We merken dat ook als jongeren wel een groter netwerk hebben, het nog steeds heel lastig kan voelen om te praten over wat je echt dwars zit. Dit heeft allerlei redenen, van schaamte tot wantrouwen of juist het gevoel anderen tot last te zijn, als je het lastig vind om te praten en hierdoor niet echt jezelf kan zijn, geeft dit ook een gevoel van eenzaamheid.  

Wat is een klacht die met eenzaamheid gepaard gaat (verdriet, pijn, onzekerheid bijvoorbeeld)? 
Dit is bij iedereen anders. Uit eigen ervaring weet ik dat ik vaak mensen om me heen had, maar nergens echt mezelf kon zijn. Ik lachte altijd alles weg, waardoor ik van binnen het gevoel had niet echt verbonden te zijn. Ik voelde me alleen, een soort leegte die gepaard ging met onzekerheid, onbegrip, schaamte en verdriet. Zelf vond ik het wel hoopgevend om te ervaren dat ik niet de ‘de enige’ bent die ergens door heen ging en dit zien we bij ENA bij de jongeren ook. 

Welke oplossingen werken goed tegen eenzaamheid, als deze er zijn? 
Dit is dus afhankelijk van op welke manier iemand eenzaamheid ervaart. Zit dat echt in ‘iets te doen hebben’, dan kan het al heel erg helpen als je mee kan doen aan een activiteit in de buurt, op basis van wat je echt leuk vind om te doen. 

Soms kan het ook helpen als je het gevoel hebt bij te dragen, door bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of een tof project waarin je voelt dat je van waarde bent.

Waar kunnen jongeren terecht?
Wil jij graag praten over wat er in je leven speelt en weet je niet met wie? Naast professionals, zijn er ook genoeg plekken waar gelijksgestemden elkaar vinden. ENA is hier een mooi voorbeeld van, maar zo is er voor iedereen wel een passende plek te vinden, waarbij er ook online van alles te vinden is. 

Soms zit eenzaamheidsgevoel ook juist in de aansluiting vinden en social skills om contacten te behouden, hierbij helpt het ook om zicht te krijgen op wat hierin voor jou lastig is en hier eventueel mee aan de slag te gaan, dit is maatwerk en kan per persoon verschillend, een POH bij de huisarts zou hierover wellicht mee kunnen denken wat voor jou helpende stappen zijn. Je hoeft de antwoorden niet alleen te vinden en je bent zeker niet de enige die hier mee worstelt! 

Is eenzaamheid voor iedereen anders?
Eenzaamheid is voor iedereen anders, dat maakt ook dat er niet voor iedereen een standaardoplossing is. Echter, ben je niet de enige die ervaart wat je ervaart en er zijn altijd wel mensen die mee kunnen denken hierover. De stap zetten is spannend, maar het kan een wereld voor je openen. Eenzaamheid kan op veel verschillende manieren ontstaan; Verhuizing naar een andere stad, wisselingen van school, het spannend vinden om zelf toenadering te zoeken als mensen jou bijv niet betrekken, een periode waarin je weinig contact hebt gehad met mensen omdat je niet lekker in je vel zat, zo kan ik nog wel even doorgaan!

Brabant Maatjes (Jerry)

Wat doet Brabant Maatjes tegen eenzaamheid?
Brabant Maatjes zet zich in om eenzaamheid onder jongeren en volwassenen te verminderen door mensen op een laagdrempelige manier met elkaar in contact te brengen. We organiseren activiteiten waarbij ontmoeting centraal staat, zoals spelletjesavonden, wandelingen, creatieve activiteiten, gezamenlijke eetmomenten, inloopmomenten en andere gezellige bijeenkomsten. Daarnaast bouwen we aan een community waarin mensen ook buiten de activiteiten om contact kunnen houden, bijvoorbeeld via WhatsApp en online groepen.

Wat voor ons belangrijk is, is dat mensen zich welkom voelen zonder dat er meteen iets “moet”. Veel mensen die zich eenzaam voelen, vinden het spannend om ergens alleen naartoe te gaan of om de eerste stap te zetten. Daarom proberen wij de drempel zo laag mogelijk te maken: je mag gewoon aansluiten, je hoeft niemand te kennen en je wordt ontvangen door mensen die begrijpen dat die eerste stap soms best groot is.

Hoe kun je bij Brabant Maatjes terecht?
Daar kunnen mensen kijken welke activiteiten er zijn en zich aanmelden. Ook kunnen mensen contact met ons opnemen als ze eerst wat meer informatie willen of het spannend vinden om alleen te komen.

Hoe kijken jullie naar eenzaamheid?
Onze kijk op eenzaamheid is dat het niet altijd zichtbaar is. Iemand kan een druk leven hebben, studeren, werken of veel mensen om zich heen hebben, en zich toch alleen voelen. In de praktijk zien we dat vooral de aansluiting missen vaak een grote rol speelt: mensen willen wel contact, maar weten niet goed waar ze moeten beginnen. Soms speelt onzekerheid mee, soms psychische kwetsbaarheid, een verhuizing, financiële zorgen of het gevoel nergens echt bij te horen.

In Tilburg gebeurt gelukkig al veel rondom dit thema. Er zijn verschillende organisaties en initiatieven die ontmoeting mogelijk maken, ieder op een eigen manier. Dat is ook nodig, want eenzaamheid heeft niet één oplossing. Voor de één werkt een activiteit, voor de ander een maatje, een gesprek, een veilige groep of juist een plek waar je vaker terug kunt komen.

Avondje uit (Jeroen)

​​Vertel! Wat is Avondje Uit?
Avondje uit is een community voor en door jongeren en jongvolwassenen. Het doel is om nieuwe mensen bij elkaar te brengen die moeite hebben om een plek te vinden waar ze zichzelf gezien en gehoord voelen. Wij helpen ze om betekenisvolle connecties aan te gaan. Avondje uit ontstond acht jaar geleden omdat ik zelf ook moeite ervoer om nieuwe contacten en vriendschappen aan te gaan. Dat moet anders, dacht ik.

Zien jullie bij Avondje Uit veel eenzaamheid onder jongeren?
Ja… Avondje Uit richt zich op jongeren in Tilburg en Den Bosch, maar jongeren uit heel Brabant sluiten aan. Wat we hier zien is dat 50% van de jongvolwassenen een vorm van eenzaamheid ervaart, 40% van de jongeren ervaart ook mentale klachten. Deze data komt overeen met de rest van het land. Dus dat is een flink percentage.

Wat is een klacht die met eenzaamheid gepaard gaat?
Veel jongeren ervaren sociale eenzaamheid, ze hebben moeite om een netwerk te vinden waar ze aansluiting kunnen vinden. Dit gaat natuurlijk gepaard met onzekerheid: “niemand zit op mij te wachten”. Ook hangt er een groot taboe rondom het thema eenzaamheid.

Dat is helaas een groot probleem. Ik vind het doodzonde dat mensen het zo moeilijk vinden om dit te benoemen. Want onze hele samenleving is er niet meer goed op ingericht om contacten te leggen na je schoolperiode, dit is niks om je voor te schamen.

Welke oplossingen werken goed tegen eenzaamheid, als deze er zijn?
Natuurlijk richten wij ons met onze (hele leuke!) activiteiten op het samenbrengen van mensen en het ontmoeten van nieuwe contacten. Maar: we gaan nog een flinke laag dieper. We trainen en helpen jongeren ook om diepe en betekenisvolle connecties aan te gaan die verder gaan dan alleen tijdens de avond zelf.

Daarnaast hebben we traineeships waarin jongeren zelf kunnen leren om evenementen te organiseren. Van organisatie tot administratie. Zodat ze ook echt mee kunnen bouwen, zich hierin gezien en gewaardeerd voelen en aan hun skills kunnen werken.

En die evenementen, waar moeten we dan aan denken?
Dat kan alle kanten op, ze worden namelijk bedacht door de jongeren zelf. Sommige activiteiten zijn meer om te ontspannen zoals bordspelletjes. Andere dingen zijn veel actiever, zoals klimmen of paardrijden. Maar eten doet het natuurlijk altijd goed! Zoals een bordspel of verstoppertje. Soms maken we zelfs groepsvakanties! Onze grote droom is om over 2 jaar (als we 10 jaar bestaan) een gigantische groepsreis te maken naar Disneyland in Orlando.

Wat wil je meegeven aan jongeren die twijfelen?
Twijfel je: zet dan een stap naar een organisatie. We hebben zoveel mooie initiatieven in Tilburg, zonde zou het zijn als je het niet zou proberen. Blijf niet thuis zitten met het idee: wie zit er nou op mij te wachten?